Damlahatnâme Özgü Edebiyatı

Damlahatnâme, kendine özgü türev, usul ve yapıya sahiptir. Her biri eserin zenginleştirilmesine ek katkı sağlar. 

Özellikleri 

Kendi içlerinde birer edebi  tür özelliği taşıyan işlevselliği yüksek türevlerdir. Her birinin anlatım ve yazım üslubu vardır. Bunlar; damla, otag, tevil, devriye, şerh-i hal, usulihat, sözce, dipçe ve gökçeyazındır. 

A - Otag [Otag Açma]

Bir dayanağı, kaynağı olan; süsleme, zenginleştirme ve ek bilgilendirme yazısıdır. Detaylı bilimsel açıklama veya önemli görüş belirtir. 
Özellikleri: İki farklı kullanımı mevcuttur. Klasik olarak; >...< işaretleriyle veya cümleye bağlı olarak "Ki" bağlacıyla kullanılır. 
Sözcük Anlamı: Osmanlıcada ve eski Türkçede süslü sultan çadırı demektir. 
Amaç: Parça ve kısımların daha iyi kavranmasını, bilimsel dayanaklara yaslanmasını ve okurun ilaveten bilgilenmesini sağlamak, asıl gayedir. 

Yazım

Parça içerisinde yazım: (Cümle + Virgül + ki + otag) "Ki" bağlacıyla kullanılır. Normal cümleden sonra virgül (,) atılıp "ki" yazılır ve ardına otag açılır. 
Parça dışında yazım: >...< Normal cümleden sonra nokta (.) konulur ve otag açma işaretleri > < içine otag açılır. 

Taslak

I. Metin İçi:  .... Cümle, Ki otag açılır.
II. Metin dışı: ... Cümle. >Otag açılır.<

Kurallar

  • Ki, her daim büyük yazılır.
  • Her iki yöntemde kullanılabilir.
  • Otag bilgisi %96 oranında doğru olmalı ve bir dayanağı olmalıdır. Genelde bilimsel veri olur. 

Örnekler

Ki (1. Yöntem): 
  • Dereceği 50'e aldı ve o kadar saat suyun kaynamasını bekledi. Ama nafile, bir türlü su kaynamıyordu, Ki su 100 derecede kaynar. 
<...> (2. Yöntem):
  • J. W. von Goethe'nin eserleri arasında "Ceza" adlı romanı aramıştı ama hala bulamamıştı. >"Ceza" romanı Goethe'nin değil, Tholstoy'un romanıdır.< 

B - Tevil [Tevil Eyleme]

Serbest, gelişi güzel bir ürün hakkında yorumlamadır. Kitap, film vb. açıklama, tanıtım... Öyküdeki imge ve nesneleri okura açıklayıp tanıtır. 
Özellikleri: Serbest yazımı vardır. Cümle içinde anlatılır. "Ki, nitekim, üstelik, dahası..." gibi bağlaçlarla kullanılır. 
Sözcük Anlamı: Osmanlıca sözcük olup, serbest, gelişi güzel anlamındadır. Tevil eyleme; serbestçe açıklık getirmek, aydınlatmak demektir. 
Amaç: Öykü içi nesne, cisim ve imgeleri okura tanıtıp açıklamak, temel gayedir. 
Yazım: Tek yazım çeşidi vardır. Parça içerisinde cümleye bağlı kullanılır. Dört önemli bağlaçla yazılır. Bağlaçlardan önce virgül (,) kullanılır. 

Taslak

... cümle ..., ki; tevil eyleme.
... cümle ..., üstelik; tevil eyleme

Kurallar

  • Bağlaçtan önce virgül (,) kullanılır.
  • Bir isim, nesne anlatımına yöneliktir. 
  • Tanıtma amacı güder, kanıtlama veya gerçeklik arz etmez.
  • Bağlaçlar küçük harfle yazılır. 

Örnekler

Yine masa üzerindeydi tüm mektuplar, üstelik aylarca okumadığı, önemsemediği mektuplardı bunlar. 
--- "üstelik" bağlacından sonraki tevil eylenmiştir. 
Rating: 0.0/0
Counters: 221 | Added by: jungnet | Tags: dipçe, damla, otag, tevil, şerh-i hali, damlahatname, devriye
Total comments: 0
Yorum:
avatar